Home کتابهای نقد و تئوری ادبی

سلوک شعر

 


نقد وتئوری ِ شعر (254 صفحه)
چاپ نخست: 1378
تهران، محیط

این کتاب حاصل سال ها کار در پهنه‌ی نقد و تئوری شعر است و در آن نکات و مسائل تازه و بحث‌انگیزی مطرح می‌شوند. در این کتاب افزون بر بررسی تئوریکِ مسائلی مانند "شعر چیست؟"، "الهام"، "نقش زبان در شعر" و ... نقد وبررسی‌های زیر نیز می‌آیند:

"شعر ازنگاه حافظ"، "بازتاب دموکراسی در شعر فارسی"، عشق در شعر نیما"، "شور رهایی در شعر فروغ"، "سهراب سپهری و سبک هندی"، "مرثیه‌گوی وطن مرده"(نگاهی به شعر اخوان ثالث)، "همخوانی‌ها و ناهمخوانی‌ها در شعر شاملو"، "مدرنیسم در شعر یا پیچیدگی مصنوعی"، "نوآوری یا بازگشت به گذشته"، "رفتار رنگین و مواج با اشیا" (نقد شعر سید علی صالحی)، "تقلیل شعر تا حد تغییر دستور زبان" (نقد نگره‌ی شعری ِ رضا براهنی)، "ترانک، نام پیشنهادی برای نوعی شعر" و ...



کتاب سلوک شعر از نگاه دیگران:

کامیار عابدی

نقطه‌ها



مجموعه‌ی مقاله‌ها (500 صفحه)

چاپ نخست: 1375

آلمان، سنبله


این کتاب دربرگیرنده‌ی بیش از چهل مقاله در پهنه‌ی نقد و تئوری ادبی و مسائل فرهنگی است که در سه بخش تنظیم شده است: بخش نخست شامل ِ مقاله‌هایی است که به "شعر" ارتباط می‌یابند و در آن، با بررسی ِ تئوری ِ شعر در زمینه‌ی "چیستی ِ شعر"، "الهام"، "نقش زبان در شعر" و...، به نقد شعر شاعرانی چون حافظ، نیما، فروغ، سپهری، اخوان ثالث و...و شاعران نسل‌های جوانتر می‌پردازد.

بخش دوم در پیوند با "داستان‌نویسی" است که با برآوردِ "داستان کوتاه" به نقد و بررسی ِ رُمان‌ها و داستان‌های کوتاه مانند "کلیدرِ" دولت آبادی، "پنج گنج ِ" گلشیری، "اهل غرق ِ" روانی پور و... می‌پردازد و جنبه‌های گوناگون ِ نگرش نسبت به داستان نویسی را تحلیل می‌کند. بخش سوم شامل موضوعاتِ پراکنده‌ی ادبی- هنری و فرهنگی است که در آن، مقوله‌های گوناگون، از جمله "استعداد هنری"، "ادبیات و سیاست"، "روانشناسی یونگ و نقد ادبی"، "ادبیات مهاجرت"، "نقد نابسامان" و مسائل ِ مختلف مربوط به معظلات و نابسامانی ِ فرهنگی و روشنفکری در ایران بررسی می‌شود.

افزون بر این، چند مصاحبه با فلکی در پهنه‌ی ادبیات و مسائل ِ فرهنگی ِ ایران نیز در این کتاب به چاپ رسیده است.

 

نگاهی به شعر شاملو

محمود فلکی

چاپ نخست: 1379 (187 صفحه)

تهران، مروارید


در این کتاب به چگونگی ِ شکل‌گیری ِ عناصر و ساخت ِ شعر و رابطه‌ی آن با جهان معنا در شعر شاملو با نگاهی دیگر پرداخته می شود که در آن، مؤلفه‌های شعر شاملو، رابطه‌ی زبان واندیشه در شعر او، ساختار و آهنگ و ... بررسی می شود. افزون بر این، با نگاهی تازه و با رویکردی انتقادی به شعر شاملو، تصویرهای اثباتی، ابزاروارگی ِ طبیعت و عشق در شعر شاملو نیز بررسی می شود.

 

نگاهی به شعر نیما

چاپ نخست: 1373 (242 صفحه)

تهران، مروارید


در این کتاب جنبه‌های گوناگون ِ نوآوری در شعر نیمایوشیج، از جمله نوآوری در زبان ، بیان، آهنگ، تصویر و...، به طور گسترده بررسی می‌شود. افزون براین، ضمن ِ بررسی تازگی‌ها و تنگناهای وزنی در شعر نیما، برای روشنتر شدن ِ جلوه‌های نو‌آوری و چگونگی ِ نگاه نیما به هستی‌ ِ پیرامون، به تحلیل و تفسیرِ نوینی از چند شعر او، از جمله شعرهای "ری را"، "مانلی"، "پادشاه فتح" و ... می‌پردازد. در پایان کتاب، جهت آشنایی با شعر آزادِ نیمایی و ارزیابی نوآوری در شعر نیما و نشان دادن ِ شعریت ِ شعر او، بیست شعر کوتاه او به عنوان شعرهای برگزیده‌ می‌آیند.



نگاهی به شعر نیما از نگاه دیگران:

علی صیامی

آوازه


موسیقی در شعرِ سپید ِ فارسی

چاپ نخست: 1368(آلمان، نوید)، 170 صفحه

چاپ دوم: 1380 (تهران، نشر دیگر)

چاپ سوم: 1385 (تهران، بازتاب نگار)


این کتاب در نوع خود نخستین کتابی است که به طور مستقل به آهنگ در شعر سپید فارسی در ایران می‌پردازد که در آن، ضمن ِ بررسی ِ پیوند شعر و موسیقی، برای روشنتر شدن ِ تفاوت موسیقی در شعر سپید با موسیقی در ساخت‌های شعری ِ پیش از آن (شعر کهن و نیمایی) و یافتِ چگونگی ِ تحول‌پذیری ِ آهنگ در شعر، ابتدا تا حدودی به آهنگ از رهگذر اوزان ِ عروضی وعروض ِ نیمایی و کاربرد و نقش آن نوع موسیقی در شعر و تنگناهای آن پرداخته شده و سپس به طور گسترده، جستار محوری ِ کتاب، یعنی آهنگ در شعر سپید فارسی، عمدتن بر پایه‌ی تحلیل موسیقایی ِ شعرهای احمد شاملو، بررسی شده است. در این کتاب نویسنده می‌کوشد چگونگی ِ آهنگین شدن ِ کلام در شعر سپید را در حرکت‌های گوناگون ِ زبانی، از رهگذرِهماهنگی ِ واژگانی- تصویری، هماوایی و همسویی ِ واژگانی و... نشان دهد.

 

فتح اله بی نیاز و روایت داستان


اما بپردازيم به گروه دوم كه منتقدان ميانه ‏سال، سال مند و كهن سال را دربر می ‏گيرد. اين گروه بعضاً كارهاى خوبى عرضه کرده‏ اند، اما يا به‏ صورت كتاب مدون نشده‏ اند، يا اگر شده ‏اند، متاًسفانه ديده نشده ‏اند و مهجور مانده ‏اند. نگاهى بيندازيد به كتاب روايت داستان نوشته محمود فلكى يا نظريه رمان و ويژگی ‏هاى رمان فارسى نوشته محمدرفيع محموديان يا در عرصه نقد مشخص، كتاب الهام یکتا موسوم به ازل تا ابد يا كتاب سايه ‏هاى روشن در داستان‏ هاى جلال نوشته جواد اسحاقيان يا نقدهاى پراكنده بهروز شيدا كه تعئين تراز كيفى و سطح علمى آن ها را به صاحب ‏نظران می ‏سپارم. نام ‏هاى اشخاص و كتاب ‏ها خيلى بيش تر از اين ها است. این ها را نماينده بقيه تلقى كنيد. پرسش اين‏ جا است چرا اين جستارها و نقدها ديده نشده‏ اند و هنوز هم ديده نمی ‏شوند؟ آيا غير از اين است كه اولاً نقد در جامعه ما به‏ طور كلى منزلت لازم را ندارد، ثانياً بعضى افراد كه تريبون‏ هائى در اختيار دارند، براى معرفى اين آثار رغبتى از خود نشان نمی ‏دهند؟ ممكن است مرا بدبين بدانيد. شايد هم باشم. من به اين يقين رسيده ‏ام كه به قول داستايفسكى ما انسان‏ ها براى رنج دادن يك ديگر به دنيا می ‏آئيم و درنهايت هم موجودات بدبخت و وحشت ناكى هستيم. بارزترين جلوه و نمود اين ايده‏ ها را در تنگ ‏نظرى‏مان می ‏شود ديد. حسادت را ناديده می ‏گيرم و فقط روى تنگ ‏نظرى تأكيد می ‏كنم؛ امرى كه جدا از تمام كم بودها به صورت يكى از عامل ها و آفت ‏هاى اصلى ادبيات، به خصوص نقد ما درآمده است.

هزار و يك عامل فرهنگى، اجتماعى و سياسى در پائين ماندن نقد ما مؤثرند، اما همين تنگ ‏نظرى كه گاه به ‏تنهائى با آن ها برابرى می ‏كند، اجازه نمی ‏دهد نقد قوى، مقاله و جستار علمى در عرصه نظريه و نقد ادبى به اطلاع دوست داران اين رشته برسد. روى داستان يا مطلب تكرارى و ميان ‏مايه چند نقد نوشته می ‏شود، اما روايت داستان محمود فلكى (كه در عمرم او را نديده و صدايش را نشينده‏ ام) يا كار ارزش مند نظريه رمان و ويژگی ‏هاى رمان فارسى محموديان (كه او را هم هرگز نديده ‏ام) چنان مهجور می ‏مانند كه گوئى اصلاً چاپ نشده ‏اند.

فتح اله بی نیاز

نافه، و

سایت آینه ها

 

 

روایت داستان

تئوری‌های پایه‌ای ِ داستان نویسی (145 صفحه)

چاپ نخست: 1382

تهران، بازتاب‌نگار

در این کتاب ابتدا تئوری‌های عمومی و پایه‌ای ِ

ادبیات داستانی در پیوند با نظریات جدید و بحث و جدل‌های مربوط به آن‌ها مطرح شده تا


خواننده چشم‌اندازی عمومی از مسئله داشته باشد. سپس به جنبه‌های مهم داستان‌نویسی پرداخته می‌شود که امروز در تئوری ادبی غرب مطرح است و عمدتن در


دانشگاه‌ها نیز تدریس می‌شود. برای اینکه تئوری‌ها و جنبه های داستان‌نویسی در کُنش ِو حرکت ِ داستانی نشان داده شوند، ضمن آوردن ِ نمونه‌هایی از رُمان‌های مختلف، بخشی از کتاب به تحلیل ساختاری ِ داستان‌ها اختصاص داده شده است. در ارایه‌ی نمونه‌های داستانی، افزون بر رویکرد به ادبیات جهانی، تا آنجا که امکان‌پذیر بوده از ادبیات داستانی‌ ِ ایران نیز نمونه‌هایی ذکر شده تا برای خواننده‌ی فارسی‌زبان امکان دستیابی به منابع اصلی آسان‌تر باشد و در نتیجه درک مسئله راحت‌تر انجام بگیرد.


در این کتاب که پاره‌ای از تئوری‌ها در آن برای نخستین بار در ایران مطرح می‌شوند، مقوله‌های مختلفی، از جمله موارد زیر طرح و بررسی می‌شوند:

تخیلیت (تفاوت بین ادبیات داستانی با متن ِ غیرداستانی)/ برخورد با آثار تخیلی ِ روایتی از ارسطو تا امروز/ سنخ‌شناسی ِ رُمان (زاویه‌ی دید، انواع ِ تک‌گویی ،/ نظریه‌ی "موقعیت داستانی"،/ بررسی ِ ژرف‌ساختِ "مسخ ِ" کافکا،/ بررسی ِ ساختاری ِ "سه قطره خون ِ" هدایت،/ مدل ِ رسانش در داستان،/ مرگ نویسنده یا غیبت نویسنده و...

 

روایت داستان از نگاه دیگران:

ابراهیم رزم آرا

فتح اله بی نیاز

 

 

 

 

 

 

بیگانگی در آثار کافکا

(نوشته ی محمود فلکی) منتشر شد


کتاب "بیگانگی در آثار کافکا و تأثیر کافکا بر ادبیات مدرن فارسی" در 164 صفحه (3200تومان) از سوی نشر ثالث منتشر شد. برای خواندن فهرست مطالب کتاب و پیشگفتار آن، جلد کتاب را کلیک کنید